זֵכֶר צַדִּיק לִבְרָכָה 

א קשיא אין חדר

אין חדר האט מען געלערנט פרשת חיי שרה מיט רש״י. ביים פסוק „ואבוא היום אל העין“ זאגט רש״י: „היום יצאתי והיום באתי — מכאן שקפצה לו הארץ“. אליעזר איז אנגעקומען אין איין טאג, מיט א נס.

איין אינגל האט געפרעגט: וויאזוי האט אליעזר געקענט דערציילן אזא וואונדערליכע זאך פאר רבקה׳ס משפחה — ווער וועט אים גלייבן? דער מלמד האט נישט געהאט קיין תירוץ.

איז אויפגעשטאנען דער קליינער שבתי׳לע: ווייטער אין דער פרשה זאגט רש״י, אז אליעזר האט זיי געוויזן א שטר וואו אברהם האט אלעס איבערגעשריבן פאר יצחק׳ן. דער שטר איז געשריבן געווארן דעם זעלבן טאג וואס ער איז ארויס — האט מען געזען, אז ער איז טאקע אנגעקומען מיט א נס.

מקור:חברת פינטו, „רבי שבתי הכהן — הש״ך“

אויף די דעכער

אמאל איז דער ש״ך ארויף אויפן דאך פון שטוב, צו לערנען אליין, אין רואיגקייט. פארטיפט אין די מחשבות האט ער אנגעהויבן צו גיין, און פארגעסנדיג וואו ער שטייט, איז ער אריבער פון איין דאך צום צווייטן — און איבער די לעכער צווישן די הייזער איז ער אריבער מיט א נס.

אונטן האבן זיך אנגעזאמלט מענטשן, געשטוינט און געציטערט אז עפעס זאל נישט פאסירן. דער ש״ך אליין האט פון גארנישט געוואוסט.

מקור:ספר הזכרונות (אדמו״ר הריי״צ), פרק מ

די חידושים פון איין טאג

דער ש״ך׳ס זון, ר׳ משה, איז שווער קראנק געווארן. דער טאטע האט מתפלל געווען, אבער עס איז נאר ערגער געווארן, ביז ער איז געלעגן ביי די שערי מות.

איז דער ש״ך געשטאנען און געזאגט, אז ער גיט איבער פאר זיין זון דעם זכות פון אלע חידושי תורה וואס ער האט מחדש געווען יענעם טאג. גלייך האט דער חולה אנגעהויבן צו גענעזן.

מקור:ספר הזכרונות, שם

„ותורה מחזרת על אכסניא שלה“

דער ש״ך האט אויפגעשריבן נקודות הכסף, השגות אויפן ט״ז — אבער אין דער הקדמה שרייבט ער, אז קיינער זאל נישט מיינען אז עס איז פון מחלוקת: צווישן זיי איז מקוים געווארן „את והב בסופה“ — ליבשאפט אינעם סוף.

דער ט״ז, דער אלטער גאון, איז געקומען צו אים, און איז געווען ביי אים דריי טעג. דער ש״ך האט אים מכבד געווען מיט א כבוד וואס מען קען זיך נישט פארשטעלן, און דער ט״ז האט אים אויך מכבד געווען — ביז ער האט אים געקושט אויפן קאפ, און זיך מיט אים געפרייט ווי ביי א שמחת בית השואבה.

דערציילט מען, אז דער ט״ז האט אים דאן געפרעגט ווי ער שרייבט. דער ש״ך האט געענטפערט: ביי טאג לערן איך, ביי נאכט שרייב איך — און אינדערפרי גיי איך איבער וואס איך האב געשריבן, און מעק אויס א סך, ביז עס בלייבט נאר דאס בעסטע און דאס אמת׳סטע. האט אים דער ט״ז געקושט אויפן קאפ און געזאגט: איך בין זיכער, אז מען וועט פסק׳ענען פון דיין ספר.

מקור:הקדמה צו נקודות הכסף; דער שמועס — חברת פינטו

„אני מצווה לחכות“

אמאל איז דער ש״ך געקומען קיין קאליש און געזאגט א דרשה. דער מגן אברהם איז געקומען הערן, און דערנאך האט ער געשיקט א תלמיד צום ש״ך מיט א קשיא — און אים אויסגעלערנט וויאזוי ווייטער צו פלפל׳ן.

דער ש״ך האט הנאה געהאט פונעם פלפול. אבער ווען ער האט אנגעהויבן רעדן מיט אים אין אנדערע ענינים, האט דער תלמיד זיך ארויסגעגעבן, אז ער איז נאר א שליח. „פון וועמען?“ — „פונעם מגן אברהם.“ דער ש״ך האט אים געבעטן צו קומען, און זיי זענען געזעסן לאנג אין דברי תורה.

אינמיטן קלאפט דער בעל אכסניא: „רבי, איר מוזט ארויס — ס׳ליגט דא א גוסס אין שטוב.“ א כהן טאר נישט זיין אונטער איין דאך מיט א מת. דער ש״ך האט ארויפגעקאשערט דעם רעכטן ארבל, געקלאפט אויפן טיש און געזאגט: „אני מצווה לחכות“ — איך הייס ווארטן. ער האט ווייטער גערעדט מיטן מגן אברהם, און ערשט ווען זיי האבן געענדיגט איז ער ארויס. גלייך דערנאך איז דער חולה נפטר געווארן.

מקור:בצילו חמדתי — פונעם טשעבינער רב, פון זיין פעטער ר׳ יצחק ראפאפארט, פונעם אבני נזר

כ׳ סיון

אין די יארן ת״ח–ת״ט זענען כמיעלניצקי׳ס קאזאקן געגאנגען דורך אוקראינע און פוילן, און חרוב געמאכט קהילה נאך קהילה — נעמיראוו, טולטשין, אומאן. דער ש״ך איז געווען א יונגער מאן, און ער האט עס אלעס געזען.

ער האט געשריבן „מגילת איפה“ — א קינה אויף דעם חורבן — און סליחות. און ער האט מקבל געווען אויף זיך און אויף זיינע קינדער צו פאסטן כ׳ סיון, דעם טאג פונעם חורבן פון נעמיראוו. ועד ארבע ארצות האט עס שפעטער מקבל געווען אלס תענית פאר אידן אין גאנץ פוילן.

מקור:מגילת איפה (אמסטערדאם, תי״א)

די טאכטער אינעם וואלד

ווען די רוסן האבן איינגענומען ווילנע, איז דער ש״ך אנטלאפן מיט זיין קליין קראנק טעכטערל. אינעם פראסט פון וואלד האט ער געמיינט אז זי איז שוין נפטר געווארן — און ווען ער האט געהערט פערד און הינט, האט ער זיך באהאלטן. ווען ער איז צוריקגעקומען, איז זי מער נישט געווען דארט.

דאס איז געווען א פריץ אויף א געיעג, וואס האט זי געפונען, אויפגעלעבט און אויפגעהאדעוועט ווי א פרינצעסין. זי האט געהיטן איר אידישקייט בסוד, און יארן שפעטער האט דער ש״ך זי ווידער געפונען און דערקענט.

מקור:אן אלטע מעשה; ר׳ מאיר לעהמאן האט דערפון געשריבן דעם ראמאן „בת הש״ך“

פון ווילנע ביז העלישוי

דאנערשטאג, כ״ד תמוז תט״ו, איז דער ש״ך אנטלאפן פון ווילנע, מיט אלע אידן פון שטאט. ער איז געקומען קיין לובלין — און אויך דארט איז די מלחמה אים נאכגעקומען: דעם ערשטן טאג סוכות האבן די חיילות געהרגעט אסאך אידן. ווידער איז ער אנטלאפן, קיין פראג.

ער וואס איז געזעסן אין בית דין פון ווילנע, איז געווארן רב אין שטראסניץ, א קליין שטעטל אין מעהרן. פון דארט האט מען אים גערופן קיין העלישוי. דארט איז ער נסתלק געווארן ראש חודש אדר תכ״ג — אלט איין און פערציג יאר.

מקור:ויקיפעדיע; ראדיא פראג; VIN News